• 6/2/2020 10:04:00 PM
  • Tehran : IR of Iran
  • 8353 - 11 - 33 - 9821+
  • 3456 - 11 - 33 - 9821+
  • 2816 - 198 - 912 - 98+
  • 8094 - 179 - 912 - 98+

اسید نیتریک

  • اسید نیتریک
  • اسید نیتریک
  • اسید نیتریک
اسید نیتریک
اسید نیتریک
اسید نیتریک

طبق آمار بیشترین موارد مصرف نیتریک اسید در تهیه کودهای شیمیایی( کشاورزی)، از قبیل کودهای نیترات( نیترات کلسیم، نیترات آمونیوم و ...)، نیتروفسفات، کودهای مخلوط و .. است. در تولید نیترات‌های معدنی( نیترات آمونیوم انفجاری) و آلی از نیتریک اسید به وفور استفاده می‌شود. در اسیدشویی تجهیزات صنعتی، آبکاری، مقاوم سازی در برابر خوردگی، جداسازی طلا و نقره و در صنایع الکترولیز در صنایع نظامی، شیرسازی و پلاستیک سازی نیز مصرف نیتریک اسید قابل توجه است. در متالورژی، در ترکیب با الکل برای حک کردن طرح بر روی فلزاتی مانند برنج، مس، برنز و ... به عنوان ماده‌ی اکسید کننده در موشک با سوخت مایع در رشته مهندسی هوا فضا ساخت نمک‌های نیترات، مانند نیترات آمونیوم، نیترات نقره، نیترات کلسیم و ... استفاده گسترده‌ در شیمی به‌عنوان یک واکنش‌گر آزمایشگاهی ساخت رنگینه‌ها و داروها از محصولات مختلف قطران زغال سنگ خالص سازی فلزات مختلف با ارزش از جمله طلا، نقره و پلاتین در تهیه‌ی " تیزاب سلطانی" و یا نیتروهیدروکلریک‌اسید( مایعی بخار مانند که عناصر نجیب در آن حل می‌شوند)؛ اسید نیتریک استفاده می‌شود. ترکیب آبی آن با توجه به توانایی حذف ترکیبات کلسیم و منیزیم رسوب شده برای تمیز کردن مواد غذایی و تجهیزات لبنی استفاده می‌شود. گیاهان برای رشد نیاز به نیتروژن دارند، اما آن‌ها می‌توانند آن را از اتمسفر جذب کنند، اما نه به طور مستقیم. در حین باران، رعد و برق‌ها به طور خاص، مقدار زیادی نیتریک اسید را در نتیجه‌ی واکنش‌های شیمیایی در جو ایجاد می‌کنند، که باعث ایجاد باران اسیدی می‌شود. درنتیجه نیتروژن در آب حل شده و به خاک راه می‌یابد و توسط گیاهان جذب می‌شود. در نتیجه گیاهان نیتروژن مورد نیاز خود را کسب می‌کنند. اگر چه نیتریک اسید بسیار مفید است.

  • توضیحات تکمیلی
  • توضیحات فنی
  • پیام های شما (0)

اسید نیتریک و توضیحات تکمیلی

نیتریک اسید که با نام آکوا فورتیس نیز شناخته می‌شود، یک اسید معدنی بسیار خورنده است. این ترکیب خالص، بی‌رنگ است، اما نمونه‌های قدیمی‌تر آن رنگ متمایل به زرد دارند و این به دلیل تجزیه به اکسید نیتروژن و آب است. بیشتر اسید نیتریک موجود در بازار، دارای ۶۸٪ غلظت محلول در آب است. نیتریک اسید، واکنش‌گر اصلی برای نیتراسیون است. در حالی که برخی از ترکیبات نیترو مواد منفجره حساس به حرارت و ضربه هستند، تعداد کمی از آنها برای استفاده در مهمات و عملیات تخریب به اندازه کافیپایدار هستند، در حالی که دیگر ترکیبات پایدارتر هستند و به عنوان رنگدانه در جوهر و رنگ استفاده می‌شوند. اسید نیتریک نیز معمولا به عنوان عامل اکسنده قوی استفاده می‌شود.
در صنعت، اسید نیتریک موجود یک آزئوتروپ محلول در آب با غلظت ۶۸٪ است. مونوهیدرات و تری‌هیدرات دو هیدرات جامد اسید نیتریک هستند. اسید نیتریک صنعتی معمولا حاوی آزئوتروپ اسید نیتریک و آب با بالاترین نقطه جوش است. اسید نیتریک از واکنش دی‌اکسید نیتروژن با آب تولید می‌شود.

از اسید نیتریک در سده شانزدهم برای جداسازی طلا از نقره استفاده می‌شد.

اسید نیتریک را از شوره به دست می‌آورند؛ بدین طریق که سولفات آهن یا زاج را در حالت گرم روی شوره اثر می‌دادند. این طریقه تولید نشان می‌دهد که شوره مصرفی، خالص بوده‌است. به ترکیبی از دو ماده، کمی ماسه، آهک یا سفال شکسته می‌افزودند؛ ماده به دست آمده را در یک شیشه کوچک درب دار می‌ریختند. این شیشه‌ها را در کوره آهک پزی می‌گذاشتند که می‌توانست دو ردیف از این شیشه‌ها را که هر ردیف چهار تا شیشه بود دربرگیرد. این شیشه‌ها را تا گردن در خاک یا خاکستر، که سبب پخش گرما و جلوگیری از ترک برداری شیشه می‌شد، قرار می‌دادند. از در پوش شیشه‌ها لوله‌هایی خارج می‌شد که به همین تعداد شیشه‌های مایع کننده، بر روی سکویی خارج از کوره متصل بودند. همه اتصالات به‌دقت آب‌بندی می‌شدند. حرارت نخست معتدل بود تا ماده خام درون شیشه‌ها خشک شود، سپس هر شش ساعت به شش ساعت حرارت را زیاد می‌کردند، گازهای نیترو به وسیلهٔ آب تبلور نمکها، به خارج کشیده می‌شد. هر وقت رنگ محصول تقطیر نشان می‌داد که تجزیه به پایان رسیده‌است، حرارت را به تدریج کم می‌کردند.

روش سولفات آهن باز به وسیلهٔ گلاوبِر شرح داده شده‌است. این روش بدون شک تا آغاز سده هجدهم، تنها روش مورد استفاده برای تولید نیتریک اسید بوده‌است. انگلیسی‌ها و هلندی‌ها تا مدت‌ها بعد هم از روش سولفات آهن استفاده می‌کردند؛ اما در فرانسه روش آلومین جای آن را گرفت.

در سده پیش، تولیدکنندگان اسید نیتریک گمان می‌بردند که بازده تولید با روش آلومین از بازده آن با سولفات آهن کمتر است. کمی پس از آن نظر مخالف غلبه یافت بدون اینکه معلوم شود که برپایه کدام مشاهدات این تغییر عقیده ایجاد شده‌است. بدیهی است که کار آزمایشگاهی در این عمل بی تأثیر بوده‌است. محتوای کتاب‌های شیمی شامل دستورهای نسخه مانندی است که مؤلفان آن‌ها از عمل کنندگان دریافت داشته‌اند. گویا تغییرات در روش‌های سنتی در نتیجه ایجاد بازار بهتر و تقاضاهای بیشتر بوده‌است.

اسید نیتریک و توضیحات فنی

اسید نیتریک با فرمول HNO3 نوعی اسید معدنی بسیار قوی است. ترکیب خالص آن بی‌رنگ است، اما با گذشت زمان به دلیل تجزیه به اکسیدهای نیتروژن و آب، به مرور زردرنگ می‌شود.

اسید نیتریک خالص (HNO3) در ۴۱٫۶- درجه سلسیوس ذوب شده، تولید مایع بی‌رنگی می‌کند، اما نسبت به درجه حرارت و درجه تابش نور بر آن، گستره رنگ آن از زرد تا قرمز متمایل به قهوه‌ای متغیر است. این تغییرات نتیجه تجزیه آن طبق واکنش زیر است:

4HNO3 → 2H2O + 4NO2 + O2

به این علت ظرف‌های محتوی آن، همیشه تحت فشار کنترل شده می‌باشد. اسید نیتریک با آب قابل احتراق است و محلول آن آزئوتروپی را تشکیل می‌دهد که نقطه جوش آن برابر با ۱۲۱٫۹ درجه سلسیوس است که شامل ۶۸٫۷٪ وزنی HNO3 می‌باشد.

اکثر اسید نیتریک‌های موجود در بازار غلظتی برابر ۶۸٪ درون آب دارند. این محلول با نقطه جوش ۱۲۰٫۵ درجه سلسیوس در فشار یک اتمسفر می‌باشد. دو شکل هیدراته برای آن شناخته شده‌است:

مونو هیدرات (HNO3·H2O)
تری هیدرات (HNO3·3H2O)
اگر غلظت اسیدنیتریک بیشتر از ۸۶٪ شود به آن اسید نیتریک دودزا (به انگلیسی: fuming nitric acid) می‌گویند. به اسید نیتریک با غلظت بیش از ۹۵٪ اسید نیتریک دودسفید و به اسید نتیریک با غلظت بیش از ۸۶٪ اسید نیتریک دودقرمز گفته می‌شود. از این اسیدها به عنوان اکساینده در سوخت راکت استفاده می‌شود.

برای ما پیام بفرستید

لطفا راه ارتباط ما با خودتان را در پیامتان مشخص کنید

برای اشتراک در خبرنامه شیمیایی پیام عضو شوید